حسن حسن زاده آملى
79
طب و طبيب و تشريح ( فارسى )
اول ثبات رأى حكماء و دانشمندان در مطالب فرضيه خود مثل آنكه « گيلوم هاروى » طبيب انگليسى كه در سال 1678 ميلادى ( 1089 هجرى ) متولد شد ، در سال 1698 ميلادى به خيال دوران دم در بدن انسانى افتاد ، و مدت سى سال مشغول به اين خيال بود و امتحانات و اختبارات مىكرد ، تا در سال 1728 ميلادى كه نهايت وثوق را در خيال خود حاصل نمود آن را اظهار كرده و منتشر نمود . دوم اتفاق كلمه و اتحاد رأى و اجماع دانشمندان در مسائل علميه بدون ايراد اغراض شخصى ، چنانچه « ژليبير » طبيب ملكه انگليس در سال 1467 ميلادى ( 872 ه ) قوه الكتريسته را كشف نمود ، و دانشمندان بعد با رأيى ثابت پيروى او را كرده و در فوائد و خواصّ آن تفحصات چند نموده تا در سال 1844 ميلادى ( 1261 ه ) تلگراف را اختراع كرده و فوائد بسيار در امور تمدن از آن حاصل نمودند . و همچنين « پاپن » دانشمند فرانسوى كه در سال 1647 ميلادى ( 1057 ه ) متولد شده در سال 1690 ميلادى ( 1102 ه ) آلات بخارى را اختراع كرد و دانشمندان بعد پيروى او را نموده و كار را به جائى رسانيدهاند كه اكنون مشاهده مىنمائيد . و اينهمه كارخانجات و كشتيهاى بخار و راهآهن و غيره كه فائده آنها را در امور تمدن بيش از آنست كه بتوان شرح داد ، اختراع نمودند . سوم ترويج سلاطين و أمراء ، و ولات را نيز در پيشرفت علوم و معارف و انتشار آنها مدخليتى بكمال است . و تا آنان از حكماء و دانشمندان ترويج نكنند و اسباب اشتياق آنها را فراهم نياورند معارف پيشرفت نكرده و امور تمدن تكميل نمىيابد . چنانكه « ادوارژز » كه در سال 1776 ميلادى ( 1190 ه ) متولد شده ، كوبيدن آبله گاوى ( واكسن ) را اختراع كرد ، و دولت انگليس سى هزار ليراى استرلين به او انعام كرد ، با اينكه كوبيدن آبله رسمى از سال 1713 ميلادى ( 1125